Geçmişin Şimdiki Zamanı: Balkan Naci İslimyeli'nin “Zaman-sız” Üretimi

^{Kapak: Balkan Naci İslimyeli, Suret / Sanatçının gerçek yüzü olduğunun resmidir, 1988, Tuval üzerine karışık teknik, 102 x 90 cm (detay).}

Balkan Naci İslimyeli’nin farklı dönemlerde ürettiği yapıtları bir araya getiren “Zaman-sız / Time-less” sergisi, HB Art Gallery’de sanatseverlerle buluşuyor. Gülfem Dedeoğlu küratörlüğünde gerçekleşen sergi, sanatçının elli yıllık üretiminde zaman, bellek, kimlik ve varoluş kavramlarının izini sürüyor.

Ressam, şair, düşünür ve akademisyen Balkan Naci İslimyeli’nin (1947–2022) anısına düzenlenen “Zaman-sız / Time-less” sergisi, sanatçının farklı dönemlerde ortaya koyduğu yapıtları zaman kavramı etrafında yeniden bir araya getiriyor. HB Art Gallery’nin ev sahipliğinde, Gülfem Dedeoğlu küratörlüğünde gerçekleştirilen sergi, İslimyeli’nin sanatsal pratiğinde geçmiş ile bugün arasındaki ilişkinin doğrusal bir kronolojinin ötesinde nasıl şekillendiğine odaklanıyor.

İslimyeli’nin üretiminde zaman, yalnızca olayların ve deneyimlerin ardışıklığını belirleyen bir ölçü olmaktan çıkarak belleğin, kimliğin ve dönüşümün iç içe geçtiği bir düşünce alanına dönüşüyor. Sanatçının yapıtlarında geçmiş, tamamlanmış ve geride bırakılmış bir dönem olarak değil, bugünün içinde varlığını sürdüren bir iz olarak beliriyor. “Zaman-sız” da bu sürekliliği farklı yıllara yayılan eserler arasında kurduğu ilişkiler üzerinden ele alıyor.

Bellek, Kimlik ve Varoluşun İzinde

Sergide yer alan yapıtlar, İslimyeli’nin sanatsal dilinde tekrar eden kavramların zaman içerisinde kazandığı farklı anlamları görünür kılıyor. “Gece Yüzleri” (1985), geceyi geçmiş ile şimdi arasındaki sınırların belirsizleştiği bir eşik olarak ele alırken “Deli Gömleği” (1992), bireyin içsel dünyası ile toplumsal baskılar arasındaki sıkışmaya işaret ediyor. “Suret” (1998) ise yüz ve kimlik üzerinden zamanın insan varoluşunda bıraktığı izleri gündeme getiriyor.

“Matah” (2006), nesnelerin taşıdığı anlamlar ve geçmişten bugüne aktarılan izler aracılığıyla zamanın biriktirici niteliğine odaklanırken “Yüz Okumaları” (2008), insan yüzünü okunabilir bir metin gibi düşünmeye davet ediyor. “Kara Yazı” (2009), kader ve yazgı kavramlarıyla; “Düş Resimleri” (2009) ise gerçeklik ile kurgu arasındaki geçirgenlikle ilişki kuruyor.

Sanatçının “Kozmos ve Toz” (2010) serisi, insanın varoluşunu daha geniş bir döngü içerisinde ele alırken aynı yıl ürettiği “Sufi” (2010), içsel arayış, benlik ve ruhsal dönüşüm kavramlarını öne çıkarıyor. “Bir Şey Söyle” (2015) ise suskunluk, hafıza ve ifade arasındaki gerilimi gündeme taşıyor.

Kronolojinin Ötesinde Bir Sanatçı Portresi

“Zaman-sız”, İslimyeli’nin farklı dönemlerine ait eserleri yalnızca tarihsel bir sıralama içerisinde değerlendirmek yerine, sanatçının üretiminde süreklilik gösteren düşünsel ve kavramsal arayışları öne çıkarıyor. Kimlik, bellek, varoluş ve dönüşüm gibi temalar, birbirinden bağımsız dönemlerin konuları olmaktan çıkarak sanatçının üretiminde farklı biçimlerde yeniden karşılık bulan ortak meseleler olarak beliriyor.

Bu yaklaşım, İslimyeli’nin resimle sınırlı kalmayan, şiir ve düşünceyle de beslenen çok yönlü sanatçı kimliğini değerlendirmek için bir çerçeve sunuyor. Farklı yıllarda ortaya çıkan eserler arasındaki ilişkiler, sanatçının ifade dilindeki dönüşümleri olduğu kadar üretimi boyunca sürdürdüğü sorgulamaları da görünür kılıyor.

Sanatçının doğum günü vesilesiyle 21 Eylül’de açılan “Zaman-sız / Time-less”, Balkan Naci İslimyeli’nin sanatında geçmişin hiçbir zaman bütünüyle geride kalmadığını, belleğin ve deneyimin her yeni yapıtla yeniden biçimlendiğini düşündüren bir seçki sunuyor.

Balkan Naci İslimyeli / Zaman-sız / Küratör: Gülfem Dedeoğlu / HB Art Gallery / 21 Eylül – 5 Kasım 2026