Canan Tolon’un Heykelleri Gümrükte Balyozla Parçalandı

Sanatçı Canan Tolon’un Londra’daki sergisi için ürettiği eserlerin bir kısmı, gümrük kontrolünde şüpheli bulunarak balyozla parçalandı. Eserlerin metal iskeletlerine de el konulurken olay, sanat eserlerinin uluslararası taşınması ve korunmasına ilişkin ciddi soruları gündeme getirdi.

Canan Tolon, Londra'da açılması planlanan sergisi için gönderdiği eserler, gümrük kontrolü sırasında "şüpheli" bulunarak parçalandı. Sanatçının açıklamasına göre, X-ray taramasında içleri görüntülenemediği gerekçesiyle şüpheli bulunan enstalasyonun üç parçası balyozla kırıldı. Çalışmaların yapısal bütünlüğünü oluşturan metal iskeletler ise prosedür gerekçesiyle alıkonuldu.

Eserlerin, Londra’ya gönderilmek üzere Bulgaristan güzergâhından taşındığı sırada Türkiye-Bulgaristan sınırında tahrip edildiği belirtiliyor. Tolon’a ulaştırılan fotoğraflardan birinde “T.C.” ibaresinin bulunması, müdahalenin Türk gümrük görevlileri tarafından gerçekleştirilmiş olabileceğine işaret ediyor. Ancak olayın gerçekleştiği gümrük noktası ve sorumluların kimliği henüz resmî olarak doğrulanmadı.

Yeniden Üretilemeyecek Eserler

T24’ten Faruk Ekici’ye verdiği söyleşide yaşananları anlatan Canan Tolon, tahrip edilen parçaların birkaç yıldır atölyesinde sakladığı buluntu nesnelerden oluştuğunu belirtti. Londra’daki sergi için seçtiği bu parçaları demir, sac ve farklı malzemelerle bir araya getirerek bir enstalasyon oluşturmayı planlayan sanatçı, eserlerin özgün nitelikleri nedeniyle yeniden üretilemeyeceğini ifade etti.

Galeriden kendisine gönderilen fotoğraflarla hasarı öğrendiğini belirten Tolon, aynı sevkiyattaki tuvallerin zarar görmediği bilgisini aldı. Parçalanan çalışmaların Londra’da yeniden yapılması ihtimaline ise buluntu nesnelerin özgünlüğü nedeniyle karşı çıktı. Sanatçı, metal iskeletlerin en azından korunmasını istediğini ancak bunların da kendisine teslim edilmediğini aktardı.

Sanat Eserlerinin Taşınmasında Sorumluluk Tartışması

Olay, sanat eserlerinin uluslararası taşınması sırasında uygulanan güvenlik kontrolleri ve eserlerin korunmasına ilişkin sorumlulukları gündeme getirdi. Tolon, taşıma şirketi, izlenen güzergâh ve eserlerin sigorta durumuna ilişkin yeterli bilgiye sahip olmadığını belirterek sanatçıların çalışmalarını teslim ettikleri süreçleri daha yakından takip etmeleri gerektiğine dikkat çekti.

Sanatçı, söyleşisinde bir eserin maddi fiyatıyla sanatsal değeri arasındaki ayrıma da değindi. Gündelik kullanım açısından düşük maddi değere sahip olabilecek malzemelerin, bir sanat eserinin parçası hâline geldiklerinde farklı bir değer kazandığını vurguladı.

Müdahaleyi gerçekleştiren görevlilerin kimliği, uygulanan prosedürün hukuki dayanağı ve eserlerin sigorta kapsamına ilişkin belirsizlikler sürerken Tolon, yaşanan tahribata rağmen Londra’daki sergisini gerçekleştirmeyi planladığını belirtti.